Fase 1 · Valkenburg
Waterafvoer waar de nood het hoogst is
Na juli 2021 weet iedereen wat extreme neerslag in het Geuldal doet. Een ondergrondse afvoer leidt piekwater gecontroleerd onder het dorp door en ontlast beken, riolering en straten.
Regionale visie · Wetenschap · Water · Energie · AI · Logistiek
Zuid-Limburg bereidt zich voor op de Einstein Telescope. Wij stellen voor die jaren niet af te wachten, maar te benutten: eerst Valkenburg beschermen tegen water, dan Parkstad verbinden onder de Brunssummerheide, en met die kennis de telescoop bouwen. Daaromheen groeit een open concept over energie, mijnwater, data en logistiek, dat met iedere betrokkene wordt aangescherpt.
De visie
De kracht zit niet in de losse projecten, maar in wat ze voor elkaar mogelijk maken.
Binnen een straal van vijftig kilometer komen Nederlandse, Belgische en Duitse kennisindustrie en logistiek samen. Wat vaak als periferie wordt gezien, is in werkelijkheid het midden van Noordwest-Europa. Deze visie verbindt wateropgave, bereikbaarheid, wetenschap, energie en rekenkracht tot één regionale strategie met een duidelijke volgorde. Het eindbeeld over tien tot twintig jaar is een regio waar warmte, water, data en materialen in kringloop blijven en waar de deelscopes elkaar voeden in plaats van om dezelfde euro te concurreren. Hoe groter die scopes en hoe steviger ze verbonden zijn, hoe sluitender de kringloop wordt.
De route van de tunnelboormachine
Een tunnelboormachine kost tientallen miljoenen en staat bij de meeste projecten na één opdracht stil. Door haar achtereenvolgens in te zetten bouwt de regio kennis, personeel en ervaring op die straks nodig zijn voor de Einstein Telescope.
Fase 1 · Valkenburg
Na juli 2021 weet iedereen wat extreme neerslag in het Geuldal doet. Een ondergrondse afvoer leidt piekwater gecontroleerd onder het dorp door en ontlast beken, riolering en straten.
Fase 2 · Brunssummerheide
Twee tunnelbuizen onder het natuurgebied halen doorgaand verkeer uit de woonwijken. Langs de buizen komt ruimte voor glasvezel, stroom- en waterleidingen.
Fase 3 · Vaals
Als de bouw van de Einstein Telescope start, staat er een regio klaar met ondergrondse ervaring, eigen engineering en een getrainde ploeg.
Wat er boven de grond gebeurt
Energie · locatie in onderzoek
Ruimte, een netpositie en een bruikbare ondergrond vormen de basis voor een regionale hub. Meerdere plekken in Parkstad en de Westelijke Mijnstreek voldoen op papier aan die eisen, waarbij de oostflank van Brunssum eruit springt sinds de gemeenteraad daar op 10 maart 2026 een gebiedsvisie vaststelde met economie, energie en leisure als richting. Gebouwd volgens het PALET-principe: eerst besparen, dan duurzaam opwekken, dan lokaal uitwisselen en opslaan, en pas daarna de restvraag invullen. Daarmee sluit het cluster aan op de ambitie van Parkstad om in 2040 hernieuwbaar energieneutraal te zijnbron.
Energie · Warmte
Restwarmte wordt opgeslagen in lokaal zand en verdeeld naar zwembad en woonwijken, naar het voorbeeld van Mijnwater in Heerlen.
AI · Brightlands
Rekenkracht, Brightlands, de Einstein Telescope en drie landen in één regio. Data-analyse voor de telescoop is het eerste anker.
Logistiek · MAA
Maastricht Aachen Airport als schakel voor luchtvracht, met een pakketbuis boven bestaand spoor als nieuwe laag.
Leefkwaliteit · warmtenet
Een volledig overdekt bad dat het hele jaar bruikbaar is, verwarmd met warmte die anders verloren gaat.
Leefkwaliteit · Limbo Dome
Een weersonafhankelijke indoor locatie voor concerten, sport, beurzen en congressen, gericht op publiek uit Nederland, België en Duitsland. Daarmee komt er een bovenregionale trekker bij, voor publiek dat nu naar locaties buiten de regio uitwijkt.
Zorg · Heerlen
Bestaande ziekenhuiscapaciteit koppelen aan gespecialiseerde militair-medische zorg, dicht bij AFNORTH en de Euregio.
Logistiek · Drones
Pakketdrones over een vaste corridor langs het spoor, met palletvervoer per trein naar regionale hubs. De laatste kilometers gaan door de lucht, de zware stromen over het bestaande spoor.
Water · Wijken
Modulaire producten die regenwater bufferen, stroom opwekken en het riool ontlasten, gemaakt van materialen uit de regio zelf. Lokaal produceren houdt de keten kort en de kringloop gesloten.
Scope energie · koelwater · circulariteit
Een datacenter, een warmtenet en een industriecluster vragen stroom die er op het Limburgse net niet zomaar is. Enexis meldt in 2026 opnieuw nieuwe knelpunten in Limburg en houdt klanten op de wachtlijstbron. Heerlen trekt zelf 1,2 mln euro uit om netcongestie aan te pakkenbron. Daarom onderzoeken we modulaire thoriumreactoren van Copenhagen Atomics als eigen, regelbare bron.
| Stap | Wat dat hier betekent | Waar het in dit plan zit |
|---|---|---|
| 1. Besparen | De vraag omlaag brengen voordat er iets wordt bijgebouwd | Warmtepompen, isolatie, restwarmte hergebruiken in plaats van wegkoelen |
| 2. Duurzaam opwekken | Zon, wind en bodemenergie binnen de regio | Zon op daken van bedrijventerreinen, Mijnwater als bodemenergiebron |
| 3. Uitwisselen en opslaan | Wat de een over heeft, gaat naar de ander | Warmtenet, zoutopslag, zandbatterij, batterijopslag bij het datacenter |
| 4. Restvraag invullen | Pas daarna regelbaar vermogen bijplaatsen | Energiecentrale Limburg, gedimensioneerd op wat er dan nog overblijft |
Parkstad wil in 2040 hernieuwbaar energieneutraal zijnbron. Dit plan volgt die volgorde en rekent de reactoren bewust als sluitstuk, niet als startpunt. Daardoor dalen de aantallen hieronder zodra besparing en opwekking harder gaan dan verwacht.
Kort antwoord: vijf tot zes als je puur naar energie-inhoud kijkt, twaalf tot dertien als alles als elektriciteit geleverd moet worden. Met elektrificatie via warmtepompen en elektrisch vervoer kom je realistisch op zeven tot acht uit.
| Scenario | Nu (4.097 GWh) | 2035 (circa 3.180 GWh) | Wat het betekent |
|---|---|---|---|
| A. Alles als warmte theoretisch minimum | 6 units | 5 units | Werkt niet in de praktijk: verkeer en een deel van de industrie kunnen niets met warmte |
| B. Alles als stroom zonder efficiëntiewinst | 13 units | 10 units | Duurste route, want de omzetting naar stroom kost tweederde van de warmte |
| C. Volledig geëlektrificeerd vraag circa 50% lager door warmtepompen en EV | 7 units | 6 units | Het realistische scenario, zeker in combinatie met warmtelevering aan Mijnwater |
| Advies voor de aanvraag | 7 tot 8 units | Scenario C plus één tot twee reserve-eenheden voor onderhoud en storing | |
Rekenbasis. Per unit 100 MWth, gelijk aan 42 MWe, bij 90 procent beschikbaarheid circa 790 GWh warmte of circa 330 GWh stroom per jaarbron. Vraag Parkstad 2023: 4.097 GWh, gemiddeld 0,47 GW. Voor 2035 is geïnterpoleerd tussen de PALET-doelen van 3.355 GWh in 2030 en 3.000 GWh in 2040bron. Deze vraagcijfers moeten nog tegen PALET 3.0 worden gelegd voordat ze in de aanvraag gaan.
Copenhagen Atomics levert energie als dienst: zout van 550 tot 600 graden aan de klantzijde, afgerekend per MWhbron. Reken voor planning met circa 560 graden en houd rekening met 20 tot 40 graden verlies na de warmtewisselaar aan onze kant. Het zout dat wij krijgen zit in een tweede circuit en is niet radioactief.
| Toepassing | Benodigde temperatuur | Past het |
|---|---|---|
| Zoutopslag, zoals bij zonnecentrales | 290 tot 565 °C | Ja, sluit vrijwel exact aan |
| Zandbatterij | 400 tot 600 °C | Ja, laden tot circa 500 tot 530 °C na de wisselaar |
| Stoomturbine voor stroom | 500 tot 550 °C | Ja |
| Waterstof via hogetemperatuur-elektrolyse | 700 tot 850 °C | Deels, stoom voeden en de rest elektrisch bijverwarmen |
| Ontzouting van water | 70 tot 120 °C | Ruim, juist met restwarmte na de turbine |
| Warmtenet hoge temperatuur | 70 tot 120 °C | Ja |
| Mijnwater als lage temperatuurnet | 15 tot 30 °C | Ja, als laatste trap |
| Staal, cement en glas | 900 tot 1.500 °C | Nee, alleen voorverwarmen |
| Post | Bedrag | Toelichting |
|---|---|---|
| Per unit, eenmalig | € 45 mln | Te betalen twee jaar voor levering, inclusief bouw en brandstofbron |
| Per unit, jaarlijks | € 1,8 mln | Minimaal tien jaar, inclusief onderhoud en brandstoflevering |
| Acht units | € 360 mln + € 14 mln per jaar | Over vijftig jaar komt dat volgens de leverancier neer op circa 8 euro per MWh elektrisch |
| Niet inbegrepen | nader te bepalen | Turbines, netaansluiting, terrein, gebouwen, vergunningen en bedrijfsvoering. Reken voor het totale project op een veelvoud |
Scope 1 · 2027
Vraagprofiel toetsen aan PALET 3.0, locatiescan over meerdere kandidaatlocaties, koelwater- en warmtebalans, cascadeontwerp, vergunningsroute via de Kernenergiewet en de ANVS, plus een offerte van Copenhagen Atomics met gegarandeerde aanvoer- en retourtemperatuur en deellastgedrag. Geraamd studiebudget 250.000 tot 500.000 euro.
Scope 2 · 2028 tot 2030
Het datacenter groeit in stappen mee met de beschikbare stroom. Warmtekoppeling met Mijnwater, zoutopslag voor de hoge temperatuur en een zandbatterij voor de winterpiek worden in deze fase ontworpen.
Scope 3 · vanaf 2031
Afnemen van een exploitant, een joint venture of zelf exploiteren, opgebouwd naar zeven tot acht units. De eerste testreactor draait naar verwachting in 2028 en commerciële units komen begin jaren dertig, dus deze scope is een optie met een datum, geen belofte.
Scope energie · leveranciersvergelijking
De vraag die in elk gesprek terugkomt is wat zo'n reactor nu echt kost. Het eerlijke antwoord: maar één van de drie partijen publiceert cijfers waar je mee kunt rekenen, en ook dat zijn opgaven van de leverancier en geen offerte. Hieronder staat wat er wel en niet openbaar is.
| Copenhagen Atomics Denemarken | Thorizon One Nederland en Frankrijk | Naarea XAMR Frankrijk | |
|---|---|---|---|
| Vermogen per unit | 100 MW thermisch, circa 42 MW elektrisch | 250 MW thermisch, 100 MW elektrisch | Circa 40 MW elektrisch |
| Brandstof | Thoriumcyclus met een startlading plutonium uit opgewerkte splijtstof | Langlevend kernafval gemengd met thorium | Gebruikte splijtstof en plutonium, geen thoriumcyclus |
| CAPEX per unit | Circa 45 mln euro, opgave van de leverancier | Niet gepubliceerd | Niet gepubliceerd. Naarea noemt circa 2 mld euro tot 2030 voor ontwikkeling, brandstoffabriek en reactorfabriek samen |
| OPEX per unit per jaar | Circa 1,8 mln euro, opgave van de leverancier | Niet gepubliceerd | Niet gepubliceerd |
| Kosten per MWh | Circa 8 euro over vijftig jaar, onze eigen som op die twee opgaven | Niet te berekenen zonder prijs | Niet te berekenen zonder prijs |
| Units voor het scenario Parkstad | Zeven tot acht | Twee tot drie | Zeven tot acht |
| Stand van zaken | Kritisch experiment niet eerder dan 2028, nergens ter wereld een vergunde unit | 42,5 mln euro opgehaald, bouwstart beoogd 2030, pilot midden jaren dertigbron | Prototype beoogd 2028, ronde van 150 mln euro in voorbereidingbron |
| Voordeel | Containerformaat en fabrieksbouw, laagste gepubliceerde prijs, warmte op hoog niveau voor de cascade | Nederlandse partij, al in beoordeling bij de Nederlandse en Franse toezichthouder, samenwerking met EPZ en NRG PALLAS, provincies als investeerder | Frans staatsprogramma France 2030 erachter, verbrandt bestaand afval |
| Nadeel | Geen vergunde referentie, veel units nodig, startlading plutonium ligt politiek gevoelig | Prijs onbekend, grotere footprint, cartridgewissel elke vijf tot tien jaar | Minste publieke cijfers, circa 2 mld euro nodig voor de eerste unit, geen thorium |
Scope water · ondergrond
Onder Parkstad staat een onzichtbaar reservoir. Sinds het sluiten van de mijnen stijgt het mijnwater met ongeveer twee meter per jaar en er resten nog enkele tientallen meters tot het bovenste grondwaterbron. Staatstoezicht op de Mijnen stelde vast dat het hydraulisch evenwicht nog niet is bereikt en dat sterk gemineraliseerd mijnwater in delen van de voormalige concessie Emma binnen decennia in de bovenliggende watervoerende pakketten kan komen, met hogere chloride- en sulfaatgehaltes als gevolgbron.
Scope logistiek
Boven de bestaande spoorcorridor ligt ruimte die niemand gebruikt. Een vaste dronecorridor langs het spoor brengt pakketten tussen hubs, terwijl pallets per trein gaan naar dezelfde knooppunten. Het spoor is er al, de hubs staan er al en de laatste kilometers zijn nu juist het duurste deel van de keten.
Op de kaart
Valkenburg
Ondertunneling voor waterafvoer in het Geuldal
Brunssummerheide
Twee tunnelbuizen tussen Binnenring en Buitenring
Vaals
Einstein Telescope, wetenschappelijk einddoel
Oostflank Brunssum en omgeving
Energie, data, zandbatterij en subtropisch zwembad
Heerlen / Brightlands
AI-ecosysteem en civiel-militair medisch centrum
Maastricht Aachen Airport
Multimodale logistiek over spoor, weg en lucht
Centraal Zuid-Limburg
Limbo Dome, bovenregionale evenementenlocatie
Heel de regio
Pakketbuis boven het spoor en slimme schuttingen in wijken
Niet ongekend
Grote regionale projecten krijgen geld als Rijk, provincie, Europa en markt samen instappen. Deze vijf zijn goedgekeurd en laten zien welke loketten openstaan.
| Project | Bedrag | Wie betaalde | Les voor dit plan |
|---|---|---|---|
| Waterveiligheid en Ruimte LimburgNa de overstroming van 2021 | € 1,2 mld | Rijk € 300 mln, regio € 300 mln, HWBP € 600 mln, Interreg | Directe haak voor fase 1 Valkenburg |
| Einstein TelescopeNationaal Groeifonds, 2022 | € 912 mln | € 42 mln toegekend, € 870 mln gereserveerd; OCW, EZK, Nikhef, Provincie, LIOF | Het anker waar dit plan naartoe werkt |
| AI-fabriek GroningenEuroHPC, oktober 2025 | € 200 mln | EU € 70 mln, Rijk € 70 mln, regio (Nij Begun) € 60 mln | Model voor het AI- en datacluster |
| Mijnwater Heerlen5e generatie warmtenet, 2023 | € 120 mln | Enexis € 80 mln, Limburgs Energie Fonds € 40 mln | Bewijs dat restwarmte in deze regio werkt |
| Ontwikkelimpuls HeerlenBesluit college, najaar 2026 | € 6,2 mln | Gemeente Heerlen: circa € 5 mln voor vergunningverlening, projectbegeleiding en initiatieven, circa € 1,2 mln voor netcongestie, looptijd 2027 tot 2030 | Geen subsidiepot, wel capaciteit. Hiermee kan een initiatief als dit sneller door de gemeente worden beoordeeld, met een principeverzoek als startpunt |
| A2 Maastricht, Koning Willem-AlexandertunnelGeopend december 2016 | € 220 mln | Rijk, Provincie Limburg, Maastricht en Meerssen; leefbaarheidsbaten volgens CPB | Tunnel plus gebiedsontwikkeling levert meer op dan hij kost |
Bij de A2 is € 220 mln de door het CPB gemeten leefbaarheidswinst, niet de bouwsom. Bedragen komen uit de gelinkte bronnen, stand oktober 2026. Elk bedrag op deze site heeft een bron. Ziet u een cijfer zonder bron of met een betere bron, laat het weten, dan passen we het aan.
Doe mee
Beoordelaars kijken naar wie er achter een plan staat. Elke steunbetuiging, partner en pilotlocatie die vóór 5 oktober binnen is, komt in het conceptplan.
Aanmelding ontvangen
Uw aanmelding is binnen. We nemen contact met u op over de volgende stappen. Dit is wat u ons heeft gestuurd:
Tijdlijn
De tijdlijn hieronder telt vanaf het moment dat het startsein valt, niet vanaf een vaste datum. Zo blijft hij bruikbaar terwijl partners aanhaken en besluitvorming loopt. Zodra het startpunt vastligt, worden deze stappen van echte data voorzien.
MAAND 0 TOT 3
Deelscopes beschreven, cijfers onderbouwd met bronnen, eerste steunpartners in het conceptplan.
MAAND 3 TOT 6
Waterschap, gemeenten, Brightlands, Mijnwater, netbeheerder en Copenhagen Atomics. Principeverzoek bij de gemeente.
MAAND 6 TOT 12
Per deelscope een kleine aanvraag in plaats van één mega-aanvraag. Klein beginnen, snel resultaat laten zien.
JAAR 1 TOT 2
Waterafvoer Valkenburg en de energiescope naar een volwaardige studie met kostenraming en tracékeuze.
JAAR 2 TOT 4
Besluitvorming bij Rijk, provincie en gemeenten, financieringsmix rond, aanbesteding en contractering van de tunnelboormachine.
JAAR 4 TOT 6
Uitvoering van de waterafvoer, voorbereiding van de tunnelbuizen onder de Brunssummerheide en de eerste warmtekoppelingen in bedrijf.
Levend concept · versie 1.1 · bijgewerkt 26 oktober 2026
Ideeën groeien. Deze pagina toont daarom altijd de actuele scope, met per onderdeel de status. Deelscopes worden toegevoegd of aangepast zodra dat het project verder helpt. Wie meedenkt, ziet zijn inbreng hier terug.
Scope 01
Ondergrondse afvoer in het Geuldal, eerste inzet van de tunnelboormachine
Scope 02
Verbinding Binnenring en Buitenring, met ruimte voor kabels en leidingen
Scope 03
Regionale kennis en materieel klaar voor de bouw vanaf circa 2036
Scope 04
Energiecentrale Limburg: zeven tot acht modulaire thoriumreactoren, cascadering naar warmtenet, zoutopslag en Mijnwater
Scope 05
Modulair meegroeien met de beschikbare stroom, restwarmte als product
Scope 06
Meetnet, modelstudie en benutting van stijgend mijnwater
Scope 07
Dronecorridor boven bestaand spoor, palletstromen naar regionale hubs
Scope 08
Weersonafhankelijke indoor locatie voor concerten, sport, beurzen en congressen
Scope 09
Spoor, weg en lucht als één grensoverschrijdend netwerk
Scope 10
Bestaande ziekenhuiscapaciteit koppelen aan defensie en de Euregio
Scope 11
Elektrificatie, waterstof en netverzwaring voor de grootste werkgever van de regio
Scope 12
Opleidingsplaatsen in ondergrondse techniek, mbo-samenwerking en meetbare effecten per wijk
Scope 13
Overdekt bad dat het hele jaar open is, verwarmd met warmte die anders wordt weggekoeld
Scope 14
Modulaire producten die regenwater bufferen en stroom opwekken, gemaakt in de regio zelf
Een deelscope die ontbreekt, een cijfer dat niet klopt, een bezwaar dat eerst op tafel moet: stuur het in. Inbreng wordt opgenomen in de volgende versie, met vermelding van de inbrenger als die dat wil.
Verantwoording
Vragen
Een groep Zuid-Limburgse ondernemers met ervaring in energie, infrastructuur en internationaal projectmanagement. Het doel is een gedragen plan dat overheden en fondsen serieus kunnen beoordelen.
Nee. Dit is een conceptvisie. Locaties, beelden en claims zijn indicatief. Juist daarom zoeken we nu partners die het plan scherper en haalbaarder maken.
Een steunbetuiging kost niets. Consortiumpartners spreken per aanvraag af wat zij inbrengen, in uren, kennis of cofinanciering.
Omdat het risico daar nu al bestaat. Een project dat een acuut probleem oplost, is het sterkste begin van een aanvraag en bouwt direct ervaring op voor de volgende fases.
Nog niet. De techniek van Copenhagen Atomics is pre-commercieel: de eerste kettingreactie staat niet voor 2028 gepland en commerciële inzet rond 2030 tot 2031. Wat nu wel kan, is de haalbaarheid onderzoeken, een offerte opvragen en de vergunningsroute in kaart brengen. Zonder dat onderzoek blijft het een mening in plaats van een plan.
Omdat een open concept beter wordt van tegenspraak. Elk bedrag heeft een bronlink en elke aanname staat erbij. Klopt iets niet, dan passen we het aan en komt het in het wijzigingenlogboek te staan.
We gebruiken ze alleen om contact met u op te nemen over dit initiatief en, als u daarvoor tekent, om u als steunpartner te noemen. U kunt dat op elk moment intrekken.